Warszawa - Ursynów | Pon - Pt 8:00-19:00

Trening siłowy w sportach wytrzymałościowych może uzupełniać przygotowanie biegowe, kolarskie czy triathlonowe. Jego zadaniem nie musi być dokładanie kolejnej mocno męczącej jednostki. Ważniejsze jest rozwijanie możliwości, których nie zapewnia sam trening wytrzymałościowy, oraz dopasowanie pracy do całego tygodnia. W praktyce oznacza to dobór ćwiczeń, obciążeń i terminu sesji z uwzględnieniem najważniejszych treningów oraz zawodów. Siłownia powinna wspierać przygotowanie do konkretnego zadania.
Najczęściej pracuję w tym obszarze z osobami biegającymi oraz przygotowującymi się do egzaminów sprawnościowych, na których trzeba zaliczyć bieg na 1000 metrów lub test Coopera. Często zgłaszają się z nawracającymi dolegliwościami łydek, kolan, a czasem pleców. Ich problemem nie zawsze jest brak chęci do biegania — trudność pojawia się przy regularnym realizowaniu obciążeń. Dlatego patrzę zarówno na możliwości siłowe, jak i na dotychczasowy trening oraz reakcję na wysiłek. Samo dołożenie ćwiczeń bez oceny całego planu może nie rozwiązać problemu.
Co daje trening siłowy osobom uprawiającym sporty wytrzymałościowe?
Trening siłowy może rozwijać siłę maksymalną i wspierać ekonomię wykonywania wysiłku. W przypadku biegu ekonomia odnosi się do kosztu energetycznego utrzymywania określonej prędkości. To jeden z powodów, dla których program biegacza nie musi ograniczać się do zwiększania kilometrażu i poprawiania wydolności tlenowej. Badania wskazują, że odpowiednio dobrane metody siłowe mogą poprawiać ekonomię biegu. Nie oznacza to jednak, że każdy zestaw ćwiczeń lub każdy przyrost ciężaru przełoży się na lepszy wynik zawodów.
Znaczenie ma sposób włączenia siłowni do przygotowań. Sesja, która długofalowo ma rozwijać sprawność, może krótkotrwale zwiększyć zmęczenie i utrudnić wykonanie kolejnego mocnego treningu. Dlatego nie traktuję jej jako automatycznej metody przyspieszania regeneracji. Dobieramy obciążenie, które zawodnik jest w stanie stopniowo tolerować, oraz miejsce w tygodniu pozwalające realizować najważniejsze zadania biegowe. Więcej o samych powodach włączania siły przeczytasz we wpisie o treningu siłowym dla biegacza.
Czy trening siłowy w sportach wytrzymałościowych to trening wytrzymałości siłowej?
Nie są to pojęcia tożsame. Wytrzymałość siłowa odnosi się do zdolności utrzymywania lub powtarzania pracy siłowej mimo narastającego zmęczenia. Natomiast trening siłowy osoby uprawiającej sport wytrzymałościowy może obejmować również rozwijanie siły maksymalnej, mocy i kontroli ruchu. Nie musi więc zawsze polegać na długich seriach, krótkich przerwach i dużej liczbie powtórzeń. Cel ćwiczenia wyznacza sposób jego wykonania — sam fakt trenowania biegania nie przesądza o zakresie powtórzeń.
Podobnie określenie „trening siłowo-wytrzymałościowy” może opisywać różne rozwiązania. Obwód wykonywany z krótkimi przerwami nie będzie tym samym bodźcem co krótsze serie z większym oporem i pełniejszym odpoczynkiem. Obie formy mogą mieć zastosowanie, ale odpowiadają na inne potrzeby. Jeżeli szukasz przede wszystkim metod poprawy kondycji, ich dobór opisuję we wpisie o treningu kondycyjnym.
Nawracające dolegliwości łydek i kolan — od czego zaczynam?
Gdy biegacz zgłasza nawracające dolegliwości, nie zakładam automatycznie, że potrzebuje jednego ćwiczenia na bolesny obszar. Znaczenie mają przebieg objawów, ostatnie zmiany treningowe, dotychczasowe przygotowanie i reakcja na obciążenie. Ból łydki, kolana czy pleców może mieć różne przyczyny, dlatego w razie potrzeby wymaga oceny medycznej lub fizjoterapeutycznej. Sam trening siłowy nie zastępuje rozpoznania. Współpraca treningowa powinna uwzględniać zalecenia oraz aktualne możliwości wykonywania ćwiczeń.
Wzmacnianie może być ważnym elementem przygotowania, lecz nie daje gwarancji uniknięcia kontuzji. Nie każdy program ćwiczeń wykazuje taką samą skuteczność, a rezultaty zależą również od regularności i organizacji pozostałych obciążeń. Dlatego ostrożnie podchodzę do obietnic, że kilka ćwiczeń „zabezpieczy kolana” lub usunie wszystkie przeciążenia. Celem jest stopniowe rozwijanie możliwości zawodnika i sprawdzanie jego reakcji. Nie dokładamy obciążenia tylko po to, żeby plan wyglądał na bardziej kompletny.
Jak połączyć trening siłowy z bieganiem?
Im bliżej ważnego startu, tym mniej miejsca w mojej praktyce zajmuje typowe dźwiganie ciężarów, a więcej znanych zawodnikowi ćwiczeń izometrycznych i ekscentrycznych z masą ciała lub niewielkim oporem. Nie jest to jednak reguła nakazująca każdemu biegaczowi całkowicie odstawić większe ciężary. Zakres zmian zależy od wcześniejszego programu i reakcji na trening. Najważniejsze jest ograniczenie zbędnego zmęczenia bez przypadkowego zmieniania całej pracy. Bezpośrednio przed sprawdzianem nie szukamy nowych bodźców za wszelką cenę.
Mniejszy ciężar nie oznacza automatycznie mniejszego kosztu regeneracyjnego. Nowe ćwiczenia ekscentryczne, duża liczba powtórzeń lub długie napięcia mogą nadal wywołać bolesność i zmęczenie. Dlatego znaczenie mają nie tylko kilogramy, ale również objętość, czas napięcia i znajomość zadania. W ostatnim etapie przygotowań liczy się gotowość do wykonania biegu, a nie wykonanie możliwie dużej liczby ćwiczeń uzupełniających.
Izometria i ekscentryka — jaką rolę mogą pełnić?
W izometrii utrzymujemy pozycję pod obciążeniem albo napieramy na nieruchomy opór. W pracy ekscentrycznej mięśnie generują siłę podczas wydłużania, jak przy kontrolowanym opuszczaniu pięty ze wspięcia. To rozróżnienie jest ważne, ponieważ podobnie wyglądające ćwiczenia mogą mieć inny przebieg i dawkowanie. Żadna z tych metod nie jest automatycznie lekka ani odpowiednia dla każdego problemu. Dobór powinien wynikać z celu, możliwości wykonania i reakcji na obciążenie.
Utrzymywanie wspięcia i kontrolowane opuszczanie pięty mogą pojawić się w przygotowaniu, ale nie stanowią uniwersalnego leczenia każdej bolesnej łydki czy ścięgna. Podobnie ćwiczenia tułowia i bioder powinny odpowiadać na potrzeby konkretnej osoby. Nie trzeba wykonywać wszystkich dostępnych wariantów jednocześnie. Przykłady oraz sposób organizacji napięć opisuję we wpisie o treningu izometrycznym.
Przygotowanie do biegu na 1000 m — przykład współpracy
Dobrym przykładem znaczenia konkretnego celu jest żołnierz, którego przygotowywałem do sprawdzianu na 1000 metrów. Musiał uzyskać czas poniżej 4 minut i 15 sekund. W trakcie przygotowań wykorzystywaliśmy również testy na 1500 metrów, natomiast końcową weryfikacją był wymagany dystans. Ostatecznie pobiegł 1000 metrów w czasie 3:34, uzyskując 41 sekund zapasu do limitu. To wynik całego procesu przygotowania, a nie dowód skuteczności pojedynczego ćwiczenia siłowego.
Wcześniejsze próby na 1500 metrów zakończyły się wynikami 6:19 i 5:52. Możemy porównywać je między sobą, ale nie przeliczać bezpośrednio końcowego sprawdzianu na tym samym dystansie, ponieważ wynosił on 1000 metrów. Ten przykład pokazuje, dlaczego monitorowanie postępów i ocena realizacji celu mogą wykorzystywać różne próby. Pełny opis programu znajdziesz w przywołanym wcześniej artykule o treningu kondycyjnym.
Podsumowanie
Włączenie siłowni do przygotowania wytrzymałościowego wymaga ustalenia jej zadania i miejsca w całym programie. Nie chodzi wyłącznie o wybór ćwiczeń, lecz również o dawkę, regularność i reakcję na kolejne obciążenia. U biegacza lub osoby przygotowującej się do egzaminu punktem odniesienia pozostaje możliwość wykonania docelowego zadania. Dlatego plan powinien zmieniać się wraz z etapem przygotowań i aktualnymi potrzebami.
Jeśli chcesz połączyć bieganie z pracą siłową, sprawdź indywidualny trening motoryczny w Warszawie. Pomagam dobrać ćwiczenia i obciążenia do Twojego celu, dotychczasowego przygotowania oraz pozostałych treningów.
Bibliografia:
- Effect of Strength Training Programs in Middle- and Long-Distance Runners’ Economy at Different Running Speeds.
- The Effect of Strength Training Methods on Middle-Distance and Long-Distance Runners’ Athletic Performance.
- Acute Neuromuscular, Physiological and Performance Responses After Strength Training in Runners.
- A Randomized Study of a Strength Training Program to Prevent Injuries in Runners of the New York City Marathon.



