Trening motoryczny dla dzieci — rozwój i dobór ćwiczeń


Trening motoryczny dla dzieci i młodzieży
rozwija umiejętności ruchowe oraz zdolności potrzebne podczas aktywności i uprawiania sportu: siłę, szybkość, koordynację i wytrzymałość. Dobór ćwiczeń powinien uwzględniać aktualną sprawność, doświadczenie treningowe, etap dojrzewania i obciążenia wynikające z innych zajęć. Sam wiek nie wystarcza, żeby ustalić, czego potrzebuje młody zawodnik. Dwoje dzieci z tego samego rocznika może wymagać wyraźnie innego treningu.

Co rozwija trening motoryczny dla dzieci?

Podstawą jest nauka sprawnego poruszania się: biegania, zatrzymywania, skakania, lądowania, rzucania oraz kontrolowania pozycji ciała. Te umiejętności łączymy ze stopniowym rozwijaniem siły, szybkości i wytrzymałości. Nie trzeba czekać z treningiem oporowym do zakończenia dojrzewania — znaczenie mają dobór ćwiczeń, nadzór, technika i stopniowanie trudności. W rozwoju młodego sportowca nie warto opierać całego planu na sztywnych przedziałach wieku, przypisanych do trenowania pojedynczych cech. Nie ma podstaw, żeby rodzic traktował ukończenie określonego roku życia jako zamknięcie możliwości poprawy szybkości czy koordynacji. Ważniejsze jest zapewnienie regularnych, różnorodnych bodźców i dostosowywanie ich do aktualnych możliwości dziecka.

trening motoryczny dla dzieci

Dlaczego dziecko podczas wzrastania może gorzej biegać?

„Moje dziecko nie umie biegać” — to jeden z najczęstszych problemów, z którymi zgłaszają się do mnie rodzice młodych sportowców. W mojej praktyce często dotyczy to dzieci, które w ostatnim czasie wyraźnie urosły. Rodzic zauważa mniej płynny bieg, trudności z koordynacją albo zmianę sposobu poruszania się na boisku. Zanim zaproponuję ćwiczenia biegowe, sprawdzam również siłę i kontrolę ciała. Podczas szybkiego wzrastania zmieniają się proporcje ciała i warunki wykonywania znanych wcześniej ruchów. Dłuższe kończyny oraz zmieniająca się masa ciała stawiają przed zawodnikiem nowe wymagania. U części dzieci może to wiązać się z przejściowymi trudnościami w kontroli ruchu, ale nie jest to obowiązkowy etap u każdego nastolatka. Dlatego nie zakładam z góry, że każdy problem z bieganiem wynika ze skoku wzrostowego.

Zwracam uwagę, czy zawodnik potrafi sprawnie kontrolować swoje ciało w nowych warunkach i czy jego możliwości siłowe odpowiadają wymaganiom zadania. Samo powtarzanie polecenia „biegnij szybciej” niewiele mówi o przyczynie trudności. Czasem potrzebna jest praca nad techniką, a czasem większy nacisk na siłę, równowagę lub kontrolę ruchu.

PHV — pomocna informacja, a nie gotowy plan treningowy

PHV, czyli szczytowe tempo wzrastania, oznacza moment największego przyrostu wysokości ciała w okresie skoku wzrostowego. Kalkulatory wykorzystujące pomiary ciała pozwalają szacować, ile czasu dzieli zawodnika od tego momentu lub ile czasu od niego minęło. Nie wyznaczają jednak dokładnego „wieku biologicznego”, a ich przewidywania mogą być mniej trafne u dzieci dojrzewających wcześniej lub później. Nadal korzystam z kalkulatora PHV, ale traktuję go jako informację pomocniczą. Większe znaczenie przy doborze ćwiczeń ma dla mnie to, jak dziecko się porusza, jak kontroluje obciążenie i z czym aktualnie sobie nie radzi. Wynik obliczeń nie zastępuje obserwacji zawodnika ani oceny jego sprawności.

Kompetencje ruchowe to praktyczny fundament przygotowania fizycznego. Dziecko uczy się kontrolować ciało podczas różnych zadań, a z czasem wykonuje je z większą siłą, szybkością i swobodą. Poniższy materiał pokazuje przykłady ćwiczeń z moimi podopiecznymi. Ich poziom trudności dobieram do umiejętności konkretnego zawodnika.

Jak oceniam sprawność młodego zawodnika?

Przed doborem ćwiczeń oceniam aktualne możliwości zawodnika. Interesuje mnie zarówno wynik próby, jak i sposób jej wykonania: kontrola tułowia, ustawienie kończyn, zakres ruchu i utrzymanie techniki. Poszczególne testy pokazują różne elementy sprawności, dlatego nie sprowadzam oceny dziecka do jednej liczby.

Dużą wagę przykładam do oceny funkcjonalnej, w tym gibkości i dostępnych zakresów ruchu. W zależności od możliwości dziecka wykorzystuję podciąganie na drążku, pompki, brzuszki przy drabince oraz plank. Próby te pomagają mi obserwować kontrolę ciała i zdolność wykonywania lub utrzymywania określonego zadania — nie traktuję wszystkich jako pomiaru siły maksymalnej. W ocenie kończyn dolnych wykorzystuję także przysiad z obciążeniem odpowiadającym około 10% masy ciała, jeżeli zawodnik jest przygotowany do takiej próby. To element mojego sposobu oceny ruchu pod obciążeniem, a nie uniwersalna norma, którą musi spełnić każde dziecko.

Skoczność oceniam za pomocą skoku w dal lub skoku pionowego na macie kontaktowej. Oprócz odległości lub wysokości zwracam uwagę na odbicie i lądowanie. Sam wynik skoku nie jest bezpośrednim pomiarem siły mięśniowej — pokazuje efekt całego zadania ruchowego. Przyspieszenie sprawdzam na fotokomórkach na odcinkach 5, 10 i 20 metrów. Wykorzystuję również Pro Agility Test do oceny szybkości zmiany kierunku w zaplanowanym zadaniu. Ponieważ zawodnik zna przebieg próby, wynik nie opisuje w pełni zwinności boiskowej, która wymaga również reagowania na przeciwnika i podejmowania decyzji.

Dlaczego dzieci w tym samym wieku potrzebują różnych ćwiczeń?

W swojej pracy różnicuję trening przede wszystkim na podstawie ogólnej sprawności i świadomości ruchu. Jeżeli podczas kolejnych skoków dziecko stale kieruje kolana do środka i trudno mu kontrolować lądowanie, ograniczam liczbę takich powtórzeń. Więcej czasu przeznaczam wtedy na ćwiczenia siłowe poszczególnych obszarów oraz całego ciała, równolegle upraszczając zadanie ruchowe. Zawodnik, który dobrze radzi sobie z dynamicznymi ćwiczeniami, może otrzymać trudniejsze zadania w tym obszarze, a w pracy siłowej wykorzystuję między innymi stabilizację i kontrolowany opór własnego ciała. W obu przypadkach rozwijamy siłę i umiejętności ruchowe, ale zmieniają się proporcje oraz trudność ćwiczeń. O progresji decyduje wykonanie zadania, a nie sam rocznik.

Dobór ćwiczeń musi również uwzględniać treningi klubowe, mecze i pozostałą aktywność dziecka. Dokładanie kolejnych sprintów i skoków bez sprawdzenia całego tygodnia może zwiększać obciążenie, zamiast rozwiązywać problem. Dlatego indywidualny trening motoryczny powinien uzupełniać pracę wykonywaną w klubie i odpowiadać na aktualne potrzeby zawodnika. Plan dostosowujemy do jego sprawności, zmęczenia oraz możliwości regeneracji, pozostawiając przestrzeń na swobodną aktywność i odpoczynek. Przykładowe obszary takiej pracy opisuję również we wpisie o tym, jak rozwijać sprawność młodego piłkarza.

Jeśli Twoje dziecko ma trudności z bieganiem, lądowaniem lub kontrolą ciała, punktem wyjścia powinna być ocena jego aktualnych możliwości. Podczas indywidualnego treningu dobieram ćwiczenia do sprawności młodego zawodnika i jego zajęć klubowych. Sprawdź, jak wyglądają indywidualne treningi dla dzieci w Warszawie.

Bibliografia:

  1. Strength and Conditioning for Youth Athletes – Science and Application – R.S Lloyd, J.L.Oliver.
  2. Którędy do mistrzostwa? Przewodnik po życiu w sporcie dla młodych sportowców, rodziców i trenerów – Marcin Przysiwek, Paweł Zarzeczny, Wojciech Waleriańczyk.
  3. Fizjologia wysiłku i treningu fizycznego – Jan Górski.
  4. Long-Term Athlete Development – Balyi Istvan, Way Richard, Higgs Colin.
Marcin Przysiwek
Marcin Przysiwek

Trener przygotowania motorycznego i trener personalny z blisko 20-letnim doświadczeniem. Absolwent AWF Warszawa, uczestnik specjalistycznych szkoleń EXOS i Barca Innovation Hub. Były trener przygotowania motorycznego młodzieżowych reprezentacji Polski w koszykówce. W pracy łączę wiedzę naukową z praktyką treningową, pomagając sportowcom rozwijać siłę, szybkość i wydolność.

Artykuły: 106
    0
    Twój koszyk
    Twój koszyk jest pusty, pora coś z tym zrobić!Wejdź do sklepu