Warszawa - Ursynów | Pon - Pt 8:00-19:00

Trening szybkości w tenisie powinien obejmować krótkie przyspieszenia, kontrolowane hamowanie, zmianę kierunku i reagowanie na sytuację w grze. Szybszy bieg po prostej rozwija tylko część możliwości potrzebnych na korcie. Do piłki trzeba jeszcze ruszyć we właściwym momencie, odpowiednio ustawić ciało i przygotować się do kolejnego zagrania. Dlatego ćwiczenia fizyczne warto łączyć z nauką poruszania się i podejmowania decyzji podczas gry.
Jeśli regularnie docierasz do piłki spóźniony, zacznij od ustalenia, gdzie tracisz czas. Czy późno rozpoznajesz kierunek zagrania, potrzebujesz wielu kroków, żeby zahamować, czy trudno Ci ponownie ruszyć? A może na początku meczu poruszasz się sprawnie, lecz w kolejnych gemach wyraźnie zwalniasz? Każda z tych sytuacji może wymagać innego kierunku pracy.
Czym różnią się szybkość, zmiana kierunku i zwinność w tenisie?
Szybkość przemieszczenia, zaplanowana zmiana kierunku oraz reakcja na nieprzewidywalne zagranie to powiązane, ale różne zadania. W biegu do znanego punktu możesz wcześniej przygotować ruch. W meczu musisz odczytać sytuację i zdecydować, gdzie się przemieścić. Dlatego dobry wynik między pachołkami nie opisuje całej sprawności tenisisty.
| Element | Przykład zadania | Co pozwala zaobserwować? |
|---|---|---|
| Przyspieszenie | Start i bieg na 5 m | Zdolność szybkiego rozpędzenia się w określonych warunkach |
| Zaplanowana zmiana kierunku | Dobieg do znacznika i powrót znaną trasą | Organizację hamowania, zwrotu i ponownego ruszenia |
| Zwinność reaktywna | Ruszenie do piłki, której kierunku wcześniej nie znasz | Połączenie odczytania bodźca, decyzji i wykonania ruchu |
| Powtarzanie intensywnych akcji | Kolejne wymagające wymiany | Możliwość utrzymania jakości pracy wraz z narastaniem wysiłku |
Rozróżnienie ma praktyczne znaczenie przy wyborze ćwiczeń. W niewielkim badaniu z 2024 roku zawodnicy akademiccy trenowali biegi wielokierunkowe po stałej albo losowej trasie. Grupa z nieprzewidywalnym kierunkiem uzyskała większą poprawę w zastosowanym teście zwinności reaktywnej. Nie dowodzi to przewagi jednego rozwiązania w każdym programie, ale pokazuje, dlaczego warto uwzględniać również podejmowanie decyzji.
Jak poprawić pierwszy krok w tenisie?
Warto połączyć naukę rozpoczęcia ruchu z rozwijaniem możliwości szybkiego odepchnięcia się od podłoża. Krótkie starty w różnych kierunkach pozwalają skupić się na początkowym przyspieszeniu. Z kolei praca na korcie uczy wykorzystania tej możliwości wobec konkretnego zagrania. Znaczenie mają zarówno przygotowanie fizyczne, jak i moment rozpoczęcia ruchu.
Jednym z elementów przygotowania jest split step — krótki ruch przygotowawczy pomagający przejść do przemieszczenia w wybranym kierunku. Nie chodzi o wykonywanie wysokiego podskoku, lecz o odpowiednie zgranie przygotowania z akcją przeciwnika. Materiały szkoleniowe ITF podkreślają znaczenie krótkich przyspieszeń bocznych i reaktywnego rozpoczęcia ruchu. Szczegóły techniczne warto ćwiczyć z trenerem tenisa w sytuacjach odnoszących się do gry.
Dobrym punktem wyjścia może być start do znanego celu, a później zadanie z wyborem kierunku. To dwa różne poziomy trudności, więc nie trzeba od razu łączyć reakcji, rakiety i wielu zmian kierunku. Najpierw ustal, czy potrafisz sprawnie wykonać sam ruch. Następnie dodawaj wymagania bliższe sytuacjom na korcie.
Dlaczego hamowanie jest tak ważne dla szybkości tenisisty?
Sprawne hamowanie pomaga przygotować zmianę kierunku i ustawić ciało do dalszego działania. Jeśli szybko dobiegasz do piłki, ale potrzebujesz wielu dodatkowych kroków, żeby odzyskać kontrolę, możesz tracić część zdobytego czasu. Warto więc obserwować nie tylko moment startu. Liczy się również organizacja ostatnich kroków przed uderzeniem i rozpoczęcie kolejnego przemieszczenia.
Ćwiczenie można rozpocząć od krótkiego dobiegu i zatrzymania w wyznaczonej strefie. Kolejnym krokiem jest ustalony zwrot, a następnie wybór dalszego kierunku na podstawie bodźca. Prędkość wejścia i trudność zmiany trzeba dopasować do umiejętności. Nawierzchnia także ma znaczenie — sposób poruszania się powinien odpowiadać warunkom kortu, na którym grasz.
Nie trzeba przy tym zatrzymywać się całkowicie po każdym zagraniu. W tenisie występują różne rozwiązania ruchowe zależne od kierunku, czasu i sytuacji taktycznej. Nauka kontrolowanego zatrzymania jest uproszczonym zadaniem treningowym. Jej wykorzystanie w grze wymaga dalszego połączenia z pracą tenisową.
Jakie ćwiczenia szybkościowe można wykonywać poza kortem?
Poza kortem można rozwijać przyspieszenie i uczyć się organizacji hamowania w prostszych warunkach. Poniższe zadania są propozycją krótkiego bloku dla zdrowego amatora, który toleruje szybkie bieganie i zmiany kierunku. Nie są zapisem mojej pracy z konkretnym podopiecznym ani gotowym programem rehabilitacji. Dawkowanie jest orientacyjnym punktem wyjścia, a nie protokołem przeniesionym z jednego badania.
| Ćwiczenie | Przykładowa ilość pracy | Odpoczynek | Główne zadanie |
|---|---|---|---|
| Start do znanego punktu na 5 m | 4 powtórzenia | 45–60 s między próbami | Szybkie rozpoczęcie biegu; za metą pozostaw miejsce na wyhamowanie |
| Dobieg 3 m i zatrzymanie w oznaczonej strefie | 4 powtórzenia | 45–60 s | Kontrola końcowych kroków; początkowo umiarkowana prędkość |
| Przemieszczenie 3 m w bok i powrót | 2 powtórzenia na każdą stronę | 60–90 s | Hamowanie i ponowne ruszenie po znanej trasie |
Przed blokiem potrzebna jest rozgrzewka obejmująca stopniowo szybsze przemieszczenia i przygotowanie do planowanych zwrotów. Między ćwiczeniami można odpocząć około dwóch minut, a w razie potrzeby dłużej. Jeśli ostatnie próby są wyraźnie wolniejsze lub coraz trudniej kontrolować zatrzymanie, ogranicz pracę. Nie zwiększaj jednocześnie szybkości wejścia, liczby zwrotów i objętości.
Zadania z reakcją można wprowadzać jako zamianę części zaplanowanych powtórzeń. Przykładem jest wybór jednego z dwóch kierunków po sygnale partnera. Taki sygnał upraszcza podejmowanie decyzji, lecz nie odtwarza odczytywania uderzenia przeciwnika. Dlatego dalsza praca powinna obejmować również bodźce związane z piłką i grą.
Czy siła i plyometria pomagają w treningu szybkości w tenisie?
Mogą uzupełniać pracę biegową, ale powinny odpowiadać możliwościom i potrzebom zawodnika. Trening siłowy pozwala rozwijać zdolność wytwarzania siły, a odpowiednio dobrane skoki wprowadzają wymagania związane z dynamicznym odbiciem i lądowaniem. Nie oznacza to konieczności rozpoczynania od trudnych skoków jednonóż czy zeskoków z wysokości. Trudność można zwiększać etapami.
W badaniu z 2023 roku sześciotygodniowy trening plyometryczny u młodych tenisistów poprawił część wyników związanych ze sprintem, zmianą kierunku i zwinnością reaktywną. Uczestnicy mieli około 12 lat, dlatego wyników nie należy traktować jako gotowej recepty dla dorosłego amatora. Pokazują możliwość wykorzystania takich zadań w przygotowaniu fizycznym. Szersze zasady ich doboru opisuje artykuł o treningu plyometrycznym.
Jak dobierać przerwy, żeby rozwijać szybkość?
Przerwy powinny pozwalać wykonać kolejną próbę z jakością odpowiadającą celowi zadania. Przy krótkich startach nie warto automatycznie skracać odpoczynku tylko dlatego, że sam bieg trwa kilka sekund. Długi blok wahadeł bez wystarczającej przerwy zmienia wymagania treningu. Coraz większe znaczenie ma wtedy tolerowanie zmęczenia i powtarzanie wysiłków.
Taka praca również może być przydatna, ale odpowiada na inne pytanie. Jeśli pierwsze akcje wykonujesz szybko, a problem pojawia się dopiero wraz z upływem meczu, trzeba przyjrzeć się także kondycji oraz całemu obciążeniu gry. Jeśli spóźniasz się już na początku, dodatkowe interwały nie muszą trafić w główne ograniczenie. Rozróżnienie tych potrzeb pomaga dobrać zadania i odpoczynek.
Kiedy wykonywać trening szybkości względem gry w tenisa?
Blok nastawiony na szybkie, dokładne wykonanie warto umieścić po rozgrzewce, kiedy zmęczenie nie ogranicza jeszcze jakości. Może stanowić krótką część zajęć lub osobną jednostkę. Jego miejsce zależy od częstotliwości gry, treningu siłowego i kalendarza meczów. Bez tych informacji trudno ustalić jedną właściwą liczbę sesji dla wszystkich.
Przy dwóch lub trzech spotkaniach tenisowych w tygodniu rozsądnym punktem wyjścia może być jeden krótki blok i obserwacja reakcji. Nie trzeba od razu dodawać pełnej jednostki. Nowych, wymagających zadań nie warto pierwszy raz sprawdzać tuż przed ważnym meczem. Plan powinien zostawiać czas na ocenę, jak znosisz dodatkową pracę.
Jak sprawdzić, czy poruszasz się szybciej na korcie?
Połącz porównywalne próby fizyczne z obserwacją gry. Bieg na 5 m może pokazać zmianę przyspieszenia, a ustalona trasa — zmianę wykonania konkretnego zadania ze zwrotami. Nie są to jednak bezpośrednie pomiary skuteczności meczowej. Przegląd testów tenisowych z 2023 roku wskazuje na różnice między stosowanymi próbami a wymaganiami gry oraz ograniczenia danych o powtarzalności pomiarów między dniami.
Przy kolejnych sprawdzianach zachowaj tę samą nawierzchnię, ustawienie startowe i sposób pomiaru. W grze zwróć uwagę na spóźnione dojścia, kontrolę pozycji przed uderzeniem i możliwość rozpoczęcia kolejnego ruchu. Warto omówić te elementy z trenerem tenisa. Dopiero zestawienie informacji pomaga ocenić, czy rozwijasz właściwą stronę przygotowania.
Jak połączyć przygotowanie motoryczne z grą na korcie?
Najpierw określ ograniczenie, a następnie wybierz pracę, która uzupełni zajęcia tenisowe. Może to być rozwój siły, krótkiego przyspieszenia, hamowania albo zdolności do powtarzania intensywnych akcji. Jeśli grasz na Kabatach i rozważasz dodatkowe zajęcia na Ursynowie, uwzględnij również ich termin oraz czas na regenerację. Regularnie realizowany, dopasowany zakres pracy jest łatwiejszy do oceny niż przypadkowo dokładane ćwiczenia.
Jeśli chcesz ustalić, co warto poprawić w Twoim poruszaniu się, sprawdź ofertę indywidualnego treningu motorycznego w Warszawie i zapytaj o termin. Współpracę na Ursynowie zaczynamy od rozmowy o grze, dotychczasowych obciążeniach i aktualnych możliwościach. Na tej podstawie można dobrać kierunek przygotowania uzupełniającego tenis.
Źródła
- Zhou Z i wsp. (2024). The effect of multi-directional sprint training on change-of-direction speed and reactive agility of collegiate tennis players. PeerJ, 12, e18263. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39434790/
- Training for Lateral Acceleration (2021). ITF Coaching & Sport Science Review, 29(83), 21–24. https://doi.org/10.52383/ITFCOACHING.V29I83.51
- Sinkovic F i wsp. (2023). The plyometric treatment effects on change of direction speed and reactive agility in young tennis players: a randomized controlled trial. Frontiers in Physiology, 14, 1226831. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37614761/
- Schneider C, Rothschild J, Uthoff A (2023). Change-of-Direction Speed Assessments and Testing Procedures in Tennis: A Systematic Review. Journal of Strength and Conditioning Research, 37(9), 1888–1895. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37616539/



