Warszawa - Ursynów | Pon - Pt 8:00-19:00

Przygotowanie motoryczne sportowca polega na rozwijaniu możliwości fizycznych potrzebnych w jego dyscyplinie. Obejmuje między innymi siłę, szybkość, moc, wytrzymałość oraz umiejętność kontrolowania ruchu. Nie oznacza jednak, że każdy zawodnik powinien pracować nad tymi elementami w takich samych proporcjach. Znaczenie mają jego aktualna sprawność, doświadczenie, wymagania rywalizacji i obciążenia klubowe. Dobrze zaplanowany trening indywidualny powinien uzupełniać cały proces przygotowania.
Współpracę zaczynam od wysłuchania zawodnika: czego jego zdaniem brakuje mu podczas meczu lub zawodów? Następnie zestawiam tę perspektywę z wynikami testów motorycznych i obserwacją ruchu. Dzięki temu ustalamy hierarchię celów, zamiast próbować poprawiać wszystko jednocześnie. Zawodnik może zgłaszać problem z szybkością, ale zanim dobiorę ćwiczenia, sprawdzam, jak wygląda jego start, możliwości siłowe i wykonanie dodatkowych prób. Odczucia zawodnika i pomiary są uzupełniającymi się informacjami.
Przygotowanie motoryczne sportowca – moje podejście
Moje podejście obejmuje cztery obszary: przygotowanie ruchowe, szybkość, siłę i kondycję. Nie traktuję ich jako czterech równych części każdej jednostki. Proporcje zależą od potrzeb zawodnika, częstotliwości spotkań i pracy wykonywanej w klubie. Przy jednej wizycie tygodniowo organizacja treningu wygląda inaczej niż przy dwóch lub trzech. Najważniejsze jest wybranie zadań, które w dostępnym czasie najlepiej uzupełnią przygotowanie sportowca.

Przygotowanie ruchowe — jak dobieram zakres i kontrolę ruchu?
Przygotowanie ruchowe służy rozwijaniu umiejętności potrzebnych do wykonania konkretnych zadań treningowych i sportowych. Sprawdzam, czy zawodnik dysponuje odpowiednim zakresem ruchu i potrafi go kontrolować pod obciążeniem. Nie zakładam, że każdy powinien dążyć do maksymalnej mobilności we wszystkich stawach. Potrzeby wynikają z budowy ciała, dyscypliny, wybranego ćwiczenia i aktualnych możliwości. Sam większy zakres nie jest jeszcze dowodem lepszej sprawności.
W zależności od potrzeb wykorzystuję ćwiczenia mobilności, stabilizacji i kontrolowane ruchy z oporem. Ich zadaniem jest przygotowanie zawodnika do dalszej pracy, a nie wyłącznie uzyskanie chwilowego odczucia większej swobody. Jeżeli trudność pojawia się podczas przysiadu, biegu lub lądowania, oceniam wykonanie całego zadania. Nie przypisuję jej automatycznie jednemu „przykurczonemu” mięśniowi. Również samo rozciąganie nie zastępuje rozwijania siły i kontroli ruchu.
Jak rozwijać szybkość, przyspieszenie i zmianę kierunku?
W pracy nad szybkością rozróżniam start, dalszą fazę przyspieszenia i bieg z wysoką prędkością. W grach zespołowych dochodzą do tego hamowanie, zmiana kierunku oraz reagowanie na sytuację. Czas sprintu liniowego nie opisuje więc wszystkich wymagań poruszania się na boisku. Pomaga jednak śledzić wybrany element przygotowania, jeśli warunki pomiaru pozostają porównywalne. W swojej pracy wykorzystuję fotokomórki na odcinkach 5, 10 i 20 metrów, zestawiając wyniki z obserwacją biegu i próbami skocznościowymi.
Dobór ćwiczeń wynika z tej oceny, a nie z założenia, że każdy problem z pierwszymi krokami ma identyczną przyczynę. Sprinty mogą być uzupełniane treningiem siłowym, skokami i zadaniami balistycznymi. Ich proporcje zależą od możliwości zawodnika i celu danego etapu. Poprawę ćwiczenia na siłowni trzeba odróżniać od poprawy wykonania zadania sportowego. Przykłady organizacji takiej pracy opisuję we wpisie o treningu szybkości.
Jaką rolę odgrywa siła w przygotowaniu motorycznym sportowca?
Trening siłowy rozwija możliwości wytwarzania siły i stopniowego radzenia sobie z obciążeniami. Dobór ćwiczeń uwzględnia staż, technikę, potrzeby dyscypliny i aktualny plan zawodnika. Wykorzystuję między innymi przysiady, martwe ciągi, wyciskania oraz odpowiednio dobrane ćwiczenia dynamiczne. Nie każdy musi jednak wykonywać ten sam zestaw ani opanowywać pełne boje olimpijskie. Ćwiczenie ma służyć celowi przygotowania, a jego trudność powinna odpowiadać możliwościom wykonania.
W sportach, w których przemieszczamy własne ciało, ważna jest także siła relatywna — rozpatrywana w odniesieniu do masy ciała. Nie jest ona tym samym co moc względna, choć obie mogą mieć znaczenie dla sprawności. Kontroluję obciążenie i objętość, a w wybranych ćwiczeniach korzystam z pomiaru prędkości sztangi za pomocą Vitruve. Wyniki pomagają oceniać wykonanie zadania przy porównywalnych warunkach. Nie traktuję jednak samego wzrostu ciężaru lub prędkości sztangi jako gwarancji lepszej gry.
Program może obejmować również pracę ekscentryczną i izometryczną. Nie są to rozwiązania zarezerwowane wyłącznie dla zaawansowanych — ich trudność zależy od ćwiczenia i dawkowania. Mogą służyć między innymi rozwijaniu siły i kontroli wybranych pozycji. Przykłady oraz sposób dobierania czasu napięcia opisuję we wpisie o treningu izometrycznym.
Kiedy dokładam trening kondycyjny, a kiedy skupiam się na innych zadaniach?
Przygotowanie wytrzymałościowe ma znaczenie, ale w treningu indywidualnym nie zawsze wymaga największej ilości czasu. U piłkarzy i koszykarzy część bodźców kondycyjnych jest już realizowana podczas zajęć klubowych oraz meczów. Zanim dołożę kolejne interwały, chcę wiedzieć, jak wygląda cały tydzień zawodnika. Sam fakt uczestnictwa w treningach nie oznacza oczywiście, że wszystkie potrzeby wytrzymałościowe zostały zaspokojone. Trzeba uwzględnić charakter zajęć, rozegrane minuty i aktualne możliwości sportowca.
W swojej praktyce zwykle nie przeznaczam 10–20 minut spotkania na interwały tylko dlatego, że kondycja jest jednym z czterech filarów. Jeżeli zawodnik otrzymuje już znaczną dawkę takiej pracy w klubie, czas indywidualny wolę wykorzystać na siłę, dynamikę lub inne wybrane potrzeby. Gdy ocena wskazuje na konieczność uzupełnienia wytrzymałości, należy zaplanować odpowiednią formę i miejsce w tygodniu. O dołożeniu bodźca decyduje potrzeba, a nie obowiązek realizowania wszystkiego podczas każdej wizyty. Więcej o doborze wysiłku przeczytasz we wpisie o treningu kondycyjnym.

Przygotowanie motoryczne raz, dwa czy trzy razy w tygodniu?
Częstotliwość współpracy wpływa na organizację pracy, ale sama liczba wizyt nie przesądza o skuteczności programu. Znaczenie mają również treningi klubowe, zadania samodzielne, objętość oraz możliwość regeneracji. Jednego spotkania tygodniowo nie należy z góry uznawać za bezwartościowe. Wymaga ono jednak wyraźnego ustalenia priorytetów i realistycznego zakresu pracy. Większa liczba wizyt daje możliwość rozdzielenia akcentów, a nie obowiązek dokładania coraz większego zmęczenia.
| Częstotliwość | Przykładowa organizacja w mojej praktyce |
|---|---|
| Jedna wizyta tygodniowo | Po przygotowaniu do wysiłku: plyometria, ćwiczenia balistyczne, siła oraz dobrane elementy stabilizacji i mobilności |
| Dwie wizyty tygodniowo | Jednostka z naciskiem na siłę oraz jednostka łącząca siłę i dynamikę, m.in. w układzie kontrastowym |
| Trzy wizyty tygodniowo | Powyższe akcenty oraz osobna jednostka z naciskiem na mobilność i kontrolę tułowia |
Tabela przedstawia stosowany przeze mnie sposób organizacji, a nie sztywny podział odpowiedni dla wszystkich. Poszczególne akcenty mogą przenikać się między jednostkami, a ich kolejność zależy także od kalendarza meczów i zmęczenia. Przy jednej wizycie nie próbuję zmieścić całego tygodniowego programu w jednym treningu. Wybieram zadania wymagające bezpośredniego nadzoru i uzupełniam je pracą samodzielną. Przy dwóch lub trzech spotkaniach łatwiej rozdzielić cele i poświęcić więcej uwagi konkretnym potrzebom.
Jak dobieram pracę samodzielną?
Przy jednej wizycie tygodniowo staram się przekazywać również zadania ukierunkowane na ograniczanie ryzyka urazów. Wybieram ćwiczenia wymagające niewielkiej ilości sprzętu i dopasowane technicznie do możliwości zawodnika. Chodzi o pracę możliwą do regularnego wykonania poza siłownią, a nie odtworzenie całej sesji indywidualnej. Prostsze zadanie ułatwia kontrolę wykonania, ale nadal potrzebuje instrukcji i odpowiedniego dawkowania. Minimalna ilość sprzętu nie oznacza automatycznie małego obciążenia.
Przed przekazaniem ćwiczenia sprawdzam, czy zawodnik rozumie jego cel i potrafi wykonać je w wymagany sposób. Ustalamy zakres pracy, który ma uzupełniać trening klubowy, zamiast stanowić kolejną przypadkową jednostkę. Regularność ma tutaj większą wartość niż długa lista zadań wykonywana sporadycznie. Nie obiecujemy uniknięcia wszystkich kontuzji, lecz pracujemy nad wybranymi możliwościami i stopniowym przygotowaniem do obciążeń.
Jak monitoruję postępy i zmieniam priorytety?
Punktem odniesienia są zarówno powtarzane pomiary, jak i informacje o funkcjonowaniu podczas treningów i rywalizacji. Wykorzystuję między innymi sprinty na fotokomórkach, próby skocznościowe i ocenę wykonania ćwiczeń siłowych. Porównanie wymaga możliwie podobnych warunków oraz uwzględnienia zmęczenia i błędu pomiaru. Pojedynczy słabszy wynik nie wyjaśnia automatycznie przyczyny spadku formy. Jest sygnałem do zebrania dodatkowych informacji i oceny, czy potrzebna jest zmiana.
Wracam również do problemu zgłoszonego na początku współpracy. Czy zawodnik lepiej radzi sobie z pierwszymi krokami, kontaktem z przeciwnikiem lub innym zadaniem, które było dla niego ważne? Poprawa testu i odczuwana zmiana w grze nie są tym samym, dlatego warto śledzić obie perspektywy. Na tej podstawie aktualizujemy hierarchię celów. Przykład dłuższej współpracy opisuję w historii przygotowania motorycznego w squashu.
Jeżeli chcesz uzupełnić trening klubowy pracą nad własnymi potrzebami, sprawdź indywidualny trening motoryczny w Warszawie. Zaczniemy od rozmowy, oceny możliwości i ustalenia priorytetów, uwzględniając Twój kalendarz oraz dostępny czas.
Bibliografia:
- Strength and Conditioning A Biomechanics Approach – Gavin L. Moir, PhD.
- Advanced in Functional Training Techniques for Coaches, Personal Trainers and Athlete – Boyle Michael.
- Strength and Conditioning For Team Sports – P.Gamble
- Którędy do mistrzostwa? Przewodnik po życiu w sporcie dla młodych sportowców, rodziców i trenerów – Marcin Przysiwek, Paweł Zarzeczny, Wojciech Waleriańczyk
- Biomechanics of Sport and Exercise – Peter M. McGinnis
- Effect of Resistance Training Frequency on Gains in Muscular Strength: A Systematic Review and Meta-Analysis
- Strength training as superior, dose-dependent and safe prevention of acute and overuse sports injuries
- Quantifying Exposure and Intra-Individual Reliability of High-Speed and Sprint Running During Sided-Games Training in Soccer Players.



